Ιδεοληπτική δημόσια παιδεία και Ακροδεξιά

Ιδεοληπτική δημόσια παιδεία και Ακροδεξιά

Οι λόγοι για τα ψηλά ποσοστά απόρριψης της συμφωνημένης ομοσπονδιακής λύσης του Κυπριακού, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους, αλλά και για την εδραίωση των υπερεθνικιστικών σχηματισμών στον πολιτικό χάρτη που αντλούν κυρίως υποστήριξη από τις πρώτες ηλικιακές ομάδες θα πρέπει να αναζητηθούν στις πολιτειακές δομές με τις οποίες συνδέεται άμεσα η νεολαία μας.        

Από τις τρυφερές τους ηλικίες τα παιδιά μας βρίσκονται αντιμέτωπα με μια ιδεοληπτική και εθνικιστική σχολική εμπειρία που παραμένει προσκολλημένη σε πρότυπα περασμένων εποχών και αναπαράγει αφηγήματα που συντηρούν την καχυποψία και την μονομέρεια. Ως αποτέλεσμα, οι νέοι και οι νέες μας αδυνατούν να προσεγγίσουν κριτικά και ολοκληρωμένα το Κυπριακό πρόβλημα και να προετοιμαστούν για τη συνύπαρξη στα πλαίσια μιας επανενωμένης πατρίδας και μιας παγκοσμιοποιημένης πραγματικότητας.

Ουσιαστικά, τα σχολεία και οι εκπαιδευτικές μας υπηρεσίες γενικότερα δεν λένε και δεν κάνουν τίποτα διαφορετικό από όσα ευαγγελίζονται τα ακροδεξιά και αντιομοσπονδιακά κόμματα. Δεν είναι τυχαίο που ο προηγούμενος Υπουργός Παιδείας δήλωνε μετά από συνάντησή του με αντιπροσωπία του ΕΛΑΜ πως τους εκφράζουν οι ίδιες αρχές και αξίες, αλλά ούτε και το γεγονός πως ο νυν Υπουργός σε συνεργασία με την Αρχιεπισκοπή, διώκουν για μήνες τώρα τον εκπαιδευτικό Γιώργο Γαβριήλ για προσβολή δήθεν των εθνικών και θρησκευτικών ηθών μέσω του εικαστικού του έργου.  

Η κατασπατάληση πόρων για διαμόρφωση εθνικού και θρησκευτικού φρονήματος

Οι δογματικές αντιλήψεις και πρακτικές που εφαρμόζονται στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, φέρνοντάς το σε μια διαρκή σύγκρουση με το δικοινοτικό και πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της Κυπριακής Δημοκρατίας, παραμένουν στο απυρόβλητο από όλες τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου.

Η Κυβέρνηση τα προηγούμενα χρόνια έκανε μια άτσαλη προσπάθεια να εξοικονομήσει πόρους από τη Δημόσια Εκπαίδευση προκαλώντας τις δίκαιες αντιδράσεις των εκπαιδευτικών. Παρ’ όλα αυτά, ούτε οι εκπαιδευτικές οργανώσεις και ούτε φυσικά το Υπουργείο μπήκαν στη διαδικασία να συζητήσουν για όλα αυτά που πραγματικά κατασπαταλούν το σχολικό χρόνο και δεν προσφέρουν στη διαμόρφωση της κριτικής σκέψης και της οικουμενικής αντίληψης των μαθητών και των μαθητριών.

Επιβάλλεται να ανοίξει επιτέλους ο δημόσιος διάλογος για κατάργηση των εκκλησιαστικών αργιών στα σχολεία –όπως τα ονομαστήρια του εκάστοτε Αρχιεπισκόπου, των Τριών Ιεραρχών, της Αναλήψεως και του Αποστόλου Βαρνάβα- καθώς και άλλων θρησκευτικών τελετουργιών όπως οι σχολικοί εκκλησιασμοί και οι ενδοσχολικές εξομολογήσεις.

Παράλληλα, η συζήτηση πρέπει να αφορά και το γεγονός ότι στα σχολεία μας γιορτάζονται τέσσερις εθνικές επέτειοι με τις ανάλογες σχολικές αργίες, αλλά και για το κατά πόσο είναι παιδαγωγικά ωφέλιμες οι σχολικές παρελάσεις και γενικά οι δεκάδες περίοδοι ανά τετράμηνο που αφιερώνονται για την προετοιμασία εκδηλώσεων με αμφισβητούμενες επιδράσεις στα παιδιά. Ενδεικτικό είναι για παράδειγμα το γεγονός πως στα εκπαιδευτήριά μας διεξάγεται την παραμονή της 28ης Οκτωβρίου η γιορτή της ελληνικής σημαίας αλλά και πως οι μαθητές καλούνται να δώσουν όρκο προάσπισης των ιδανικών της φυλής.

Για ένα κοσμικό και δημοκρατικό σχολείο

Κρίσιμο βήμα στη διαμόρφωση μιας νέας σχολική πραγματικότητας είναι η μετατροπή του ομολογιακού μαθήματος των Θρησκευτικών σε μάθημα Θρησκειολογίας και Ηθικής ώστε να συνάδει με τις αρχές της ανεξιθρησκείας, καθιστώντας παράλληλα μη αναγκαία τη διαδικασία απαλλαγής των παιδιών από το συγκεκριμένο μάθημα.

Αναγκαία είναι επιπλέον και η επαναφορά του μαθήματος της Αγωγής του Πολίτη ώστε να αποκτούνται γνώσεις που αφορούν τη σύσταση και το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, τους θεσμούς και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και τους στόχους του ΟΗΕ για την αειφόρα ανάπτυξη.

Χρειάζεται μια ριζική αναθεώρηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων έτσι ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να έρχονται σε επαφή από μικρότερες ηλικίες με το αρχαίο και το σύγχρονο θέατρο, την αρχαία και τη σύγχρονη φιλοσοφία και πολιτική σκέψη, να αφιερωθούν περισσότερες διδακτικές περίοδοι στις επιστήμες, τις τέχνες και την τεχνολογία, να εργαστηριοποιηθούν και να προσεγγισθούν μέσω των νέων τεχνολογιών όλα τα διδακτικά αντικείμενα.

Για όσο συμβιβαζόμαστε με τον αντιεπιστημονικό και εθνικιστικό χαρακτήρα της δημόσιας εκπαίδευσης που καθηλώνει τη νέα γενιά αντί να την προετοιμάζει για το αύριο, δεν έχουμε μάλλον το δικαίωμα να δυσανασχετούμε με την αντιδραστικότητα μεγάλης μερίδας της νεολαίας χύνοντας κροκοδείλια δάκρυα για την άνοδο της ακροδεξιάς.

Οι πραγματικά προοδευτικές πολιτικές που αποσκοπούν στην αναδημιουργία του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι οφείλουν να στοχεύσουν στην Παιδεία. Αυτός ο τόπος είναι καταδικασμένος σε οπισθοχώρηση για όσο δεν διεκδικούμε ριζοσπαστικές αλλαγές που θα ανατρέπουν τη διχοτομική και φονταμενταλιστική κουλτούρα που καλλιεργείται στα σχολεία μας. Ιδού η ρόδος λοιπόν, ιδού και το πήδημα για τις δυνάμεις της προόδου και της δημοκρατίας.   

*Του Στέλιου Στυλιανού, δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Πολίτης στις 6 Μάη 2021.